29 - 10 - 2020
IJsvogel Oktober 2018 (Nel Appelmelk)
Artikelindex
Bezoekers teller vanaf de 16de december 2018
VandaagVandaag38
GisterenGisteren87
Deze weekDeze week239
Deze maandDeze maand1757
Alle dagenAlle dagen40666
Taal/ Language/ Langue /Sprache

Paragraaf index

 
80 De kopermolen op de Grift te Apeldoorn 

Geschiedenis van de molen

Voordat er sprake was van de kopermolen (De latere Vlijt) als molen waren er zeker al in de 15de eeuw andere molens op deze plaats aan de grift.
Het is niet onwaarschijnlijk dat er voor die tijd ook al korenmolens op deze lokatie aanwezig geweest zijn.
Zie hiervoor de paragrafen:
10 - De Monnikhuizervolmolen op de Grift
en
15 - De volmolen van Johan Evertsz. Cloppenburch op de Grift te Apeldoorn

De molen heette de Vlijtsemolen daarna koperpletterij De Heus. Later vestigde het bedrijf Remeha er.

Bron 10: molendatabase.org beschrijft de geschiedenis van de molen als volgt:

"
Al in 1434 was hier een oliemolen.
De oorspronkelijke papiermolen had onderslagraderen.
In 1618 werd er een kopermolen tegen aan gebouwd, die in 1785 werd opgeheven.
Er werd een 2e papiermolen gebouwd.
Beide molens werden in 1808 van de gebr. Gunningh.
In 1816 kreeg het complex de naam De Vlijt.
In 1824 werd er een villa bij gebouwd, de Vlijt het huidige Marialust( vanaf 1902).
Er kwam ook een moderne stoom-papierfabriek.
In 1943 kwam het geheel aan De Heus, die de papierfabriek ombouwde tot koperpletterij.
De Grift was intussen te vervuild om nog gebruikt te kunnen worden.
In 1933 verkocht aan de gemeente.
In 1972 is het bedrijf stilgezet en het terrein verkocht aan Remeha.
"

Geografische positie en bereikbaarheid

GE DeVlijt

De coordinaten van de locatie zijn N 52.223682 O 5.969127

HA De Vlijt

Op de kaart van Hardonk kaart is de molenlokatie met nr. 12 aangeduidt.

1748 De VlijtUitsnede van de "Caert van de Limitten van de hooge Heerlijckheid Het Loo van Willem Leenen uit 1748
deel verpondingskaart 1811 MoermanGedeelte van een verpondingskaart uit 1811 met een gedeelte van de loop van de Grift te Apeldoorn en de vroegere olie- en volmolen.
De vlijt 1880 kadasterDe vlijt 1880 kadaster
kaart met loop en molen
Ook een gemeentelijke stratenkaart laat de loop van de grift, Marialust en de molen goed zien.

Huidige situatie

Recent waren er nog enkele gebouwtjes en 2 kollergang molenstenen over.
Momenteel zijn er plannen voor woningbouw in dit gebied.

Bouwgeschiedenis (evt. tijd en reden voor afbraak)

Er is veel industriele activiteit in dit gebied geweest maar de laatste activiteiten waren niet meer gerelateerd aan molens.
Sinds 1972 was hier de fabriek van Remeha die later naar de Marchantstraat is verplaatst.
Na de afbraak van het fabrieksgebouw is besloten tot woningbouw in dit gebied.

park marialust
Erfgoed ontwikkelings potentie

De oorspronkelijke molens in dit gebied behoorden tot de eersten in Apeldoorn.
Ze heetten net als de molen op het terrein van het vroegere Centraal Beheer gebouw de "Munnikhuizermolen" en waren dus ook eigendom van het klooster Monninkhuizen.
De Grift is hier waarschijnlijk verschillende keren vergraven en zelfs de Kayersbeek is uiteindelijk in dit gebied in de Grift uitgemondt.
Het verdient aanbeveling om de loop van de diverse beken en de vergravingen te onderzoeken.
Waarschijnlijk is er nog wel iets te vinden van de oude kopermolengeschiedenis, want ook bij de Wenumse watermolen zijn er recent nog koperbroden gevonden.

De aanwezigheid van koper kan echter ook wijzen op bodemverontreiniging.

Er zijn twee kollergang molenstenen te vinden bij de vroegere personeelsingang aan de Vlijtseweg en deze zijn er zeker al voor 1990 geplaatst.

Op de plek van Remeha is vroeger kopermolen De Vlijt geweest. Daarvoor in de 16de eeuw was er een oliemolen. Kollergang molenstenen werden bij oliemolens gebruikt voor het breken van zaden.Waar de stenen vandaan kwamen is niet bekend. Een oliemolen op die plek was er in de 16de eeuw. De stenen lijken echter een inscriptie te hebben met het jaartal 17.. Dit kan alleen bevestigd worden door de stenen op te graven en schoon te maken.

De stenen zouden een mooie plek in de nieuwbouwwijk kunnen krijgen om de herinnering aan de molen Der Vlijt levendig te houden.


Erfgoedstatus

Niet bekend.

Foto’s van oude en huidige situatie

 De vlijt 1913

devlijt1912

Koperpletterij "De Vlijt". Waterkracht was nog gebruikt. Archief Hardonk - 1912

P1000039

Oude gebouwtjes op het te ontwikkelen Remeha terrein.

P1000046 Molenstenen de Vlijt Paul Solleveld
Ingang hek aan de Vlijtseweg waarachter de twee molenstenen zijn ingegraven Een van de kollergang molenstenen met linksonder het jaartal