21 - 10 - 2020
IJsvogel Oktober 2018 (Nel Appelmelk)
Artikelindex
Bezoekers teller vanaf de 16de december 2018
VandaagVandaag33
GisterenGisteren45
Deze weekDeze week152
Deze maandDeze maand1226
Alle dagenAlle dagen40135
Taal/ Language/ Langue /Sprache

Paragraaf index

66 De Hamermolen

Geschiedenis van de molen

In 1636 krijgt Jacob Jacobs de erfpacht en in 1639 het waterrecht voor de aanleg van een papiermolen op een beek, die later als Koppel- of Blekerssprengen bekend is.
Er was toen al een lange lage rug, die tot aan de molen Altena reikte, waar Jacobs gebruik van kon maken en waar de nieuwe loop voor de molen geschikt voor was.
Deze rug is ook tegenwoordig nog fraai te bewonderen. De beek werd er in uitgegraven en had daardoor weinig waterverlies.
De plek was strategisch goed gekozen want stroomopwaarts konden geen nieuwe molens meer geplaatst worden.
Jacob Jacobs was ook de eigenaar van de vlakbij gelegen molen Altena, die vanaf toen de Oude Molen genoemd werd.
De huidige Hamermolen heette toen het "Cleyne" molentje of "Nieuwe Mooltje".
Rond 1854 tot 1866 is de "Nieuwe Molen" gedeeltelijk ingericht als korenmolen. Daarna wordt er papierstof gefabriceerd.
Aan het einde van de 19de eeuw brandt de molen af en pas in 1910 werd op de lokatie een wasserij gebouwd, die "De Hamermolen" werd genoemd.
De wasserij aktiviteiten van de molen zijn in de begin 60-er jaren van de 20ste eeuw gestaakt.
Hierna werd het gebouw en het rad gerestaureerd en tegenwoordig doet het gebouw dienst als congres centrum.

Geografische positie en bereikbaarheid

Het adres van de Hamermolen is Hoenderloseweg 155 te Ugchelen.

GE Hamermolen

De geografische positie is 52°10'43.55"N en 5°55'20.46"O

HA Hamermolen

Op de kaart van Hardonk is de molen aangegeven met nr. 36.

Huidige situatie

De Hamermolen is evenals het waterrad gerestaureerd.
Tegenwoordig is er het Congres- & Verblijfcentrum De Hamermolen gevestigd. De molen is niet voor publiek toegankelijk.
Het gebouw is nog maar een klein restant van de vroegere wasserij. De oprijlaan vanaf de Hoenderloseweg is echter onveranderd gebleven.

Bouwgeschiedenis (evt. tijd en reden voor afbraak)

Situering Altena Hamermolen

Van de oorspronkelijke molen is waarschijnlijk niets meer terug te vinden. De restanten van het huidige gebouw zijn van de wasserij uit 1910, die na de brand ervoor opnieuw is gebouwd.
Hierboven is een situatieschets uit circa 1910 van Henricus Hermanus Preller (Bron 15) met aanzicht van Hamermolen, Altena en de Koppelsprengen.
De schets toont de gebouwen veel groter dan ze geweest kunnen zijn en dat is waarschijnlijk gedaan om indruk te maken.
De Hoenderloseweg bevindt zich boven in de schets.
Rechtsboven is de Steenbeek te zien en ook het oprijlaantje vanaf de Hoenderloseweg. Dat laantje is tot op heden onveranderd gebleven.
Tussen de Hamermolen en Altena was een smalspoortje aanwezig, waarmee de was van de Hamermolen naar Altena werd gereden om daar gestreken en verpakt te worden.
Zowel de hamermolen als Altena hadden een woonhuis. Deze zijn later verwaarloosd.


De heer Wim Kers heeft in 2012 een fraai boek geschreven "Rondom De Oude Molen Altena" (Bron 32), waarin ook het verhaal van de Hamermolen staat en waarin de diverse eigenaars staan beschreven.
Ook Reinier Hardonk heeft er in zijn boek Koornmullenaers Pampiermaeckers en Coperslaghers (Bron 2) uitgebreid over geschreven.

Erfgoed ontwikkelings potentie

In 1990 is de stichting Vrienden van de Hamermolen opgericht onder voorzitterschap van de heer Wim Kers. De stichting heeft het waterrad verbeterd zodat het electriciteit kon opwekken.
Ook is er een wandelroute langs de beek uitgezet (Bron 17).
Vanuit het gebied Het Leesten zijn er wandelroutes uitgezet, die langs de beek en de molen leiden.
Er is echter geen mogelijkheid aanwezig om onderweg iets te eten of te drinken, aangezien het congrescentrum De Hamermolen geen horeca functie meer lijkt aan te bieden.

Erfgoedstatus

Zowel  het gehele molencomplex als waterloop en molenhoofd zijn gemeentelijk monument. Er is dus tweemaal sprake van een monument status voor De Hamermolen.

Foto’s van oude en huidige situatie

Hamermolen2 Hamermolen1
De Hamermolen gezien vanaf de Hoenderloseweg in 2017 - Foto Henk Weltje Het waterrrad en de molengoot met in de verte de beek, die ingegraven is in de rug - Foto Henk Weltje

 

Hamermolen4 Hamermolen3
Datum onbekend maar waarschijnlijk circa 1960 - Bron 16 Datum onbekend maar misschien circa 1900 - Bron 16