15 - 07 - 2020
IJsvogel Oktober 2018 (Nel Appelmelk)
Artikelindex
Bezoekers teller vanaf de 16de december 2018
VandaagVandaag49
GisterenGisteren74
Deze weekDeze week165
Deze maandDeze maand1263
Alle dagenAlle dagen33887
Taal/ Language/ Langue /Sprache

Paragraaf index

40 De derde of onderste papiermolen op de beek van Het Loo

Geschiedenis van de molen

De papiermolen moet omstreeks 1633 zijn gesticht wat blijkt uit het volgende.

In 1659 heeft Diderick van Stepraedt, heer tot Indoornick verpacht aan Abraham Bartols en Grietgen Gerrits, echteluiden, "syne meulenbeeck met de hooft (= hof) en Campken, en gront daer den molen en huys op staet, gelegen op ’t Veld by Velthuysen twelck Dirck Jacobs Valck op den 14 December 1633 eerst in pagt gekregen, ende daer op een pampiermoolen getimmerd heeft, ende daernaer op den 15 Januari 1644 door Bartolt Dircks gekoft is

Uit een proces tussen Hendrick Jurriaensen Pannekoeck en Goossen Dercksen (Dercks) blijkt dat Goossen Dercks in augustus 1677 voor 400 gulden van Hendrick Jurriaensen een vierde part "in een papyer moolen staende tot Noordt Apeldoorn” heeft gekocht.

Dercks moet echter nog wel aan de rentmeester van de Vrouwe van Staverden een bedrag van 384 gulden 17 stuiver achterstallige pacht van Jurriaensen betalen.

Ondanks alle aanmaningen leggen Goossen Dercks en zijn vrouw geen geld op tafel, maar "versochten sij altijd uijtstel en beloofden te betalen”. Eindelijk, gaat Dercks in 1680 naar de rentmeester en verzoekt "die aengenomen somme van penningen van de Vrouwe van Staverden op Intresse te mogen houden” en wil daarvoor de molen als onderpand stellen.

In een rekening van 1693 van de rentmeester van Het Loo staat dat op de "derde of laeghste pampiermolen” woont de weduwe van Jan Jacobs die "aldaer mede haer eygen getimmer heeft” volgens de pachtcedul van Abraham Bartels, gedateerd 21 januari 1659.

De pacht van 58 gl. en 2 st. wordt uiteindelijkjverminderd met 10 gulden omdat door het graven van vijvers en het leggen van de korenmolen, die achter "het oude Huys Loo” heeft gestaan - en nu tegenover de papiermolen ligt - veel minder water ter beschikking komt van de papiermolen.

In 1700 worden huis en papiermolen voor 1000 gulden verkocht aan koning stadhouder Willem III. Het lage bedrag voor woning en molen duidt erop, dat de papiermakerij op de molen niet bepaald een winstgevend bedrijf was.

Geografische positie en bereikbaarheid

De molen wordt beschreven als de onderste Papiermolen bij Veldhuizen aan de Grift.
In het jaar 1700 bij de transportbrief naar Koning Stadhouder Willem III staat dat een huis en papiermolen, staande op de grond van "Syn Koninglijcke Majesteyt van Groot Brittagne Gelegen int Kerspel Apeldoorn buerschap Noortapeldoorn, oostw. gelegen aen de gemeijne wegh (nu Stadhoudersmolenweg), zuitw. de koornmeulen, noort en westw.: het gemene velt”.
Deze plek is nog te vinden tussen de beek en het installatiebedrijf Hamer.

GE 40 Papiermolen3

De geografische positie van de papiermolen is geschat op 52°14'12.78"N 5°58'10.32"O.

HA koningsbeek

Op de kaart van Hardonk is de waarschijnlijke positie van de molen met nr. 9 aangegeven.

Velthuizen 1748 CvdLOp deze uitsnede van de Caert van de Limitten van de hooge Heerlijckheid Het Loo door Leenen uit 1748 is de Buurtschap Velthuizen te zien. De molen is dan al verdwenen.

uitsnedekoningskerschoten

De uitsnede van een provinciale kaart van het gebied geeft de situatie goed weer.

Huidige situatie

Op de plek van de molen is nu een grasveld te zien.

Bouwgeschiedenis (evt. tijd en reden voor afbraak)

De molen is in 1633 opgericht.

In 1677 blijkt uit de archieven dat het geen belangrijke papiermolen was. De stichting van de waterkorenmolen daar tegenover in 1686 heeft de toestand nadien nog verslechterd.
De beek van Het Loo voerde blijkbaar geen voldoende water aan voor het drijven van koren- en papiermolen beide. Na de aankoop door Willem III in 1700 is de papierbereiding daar ten einde.

Erfgoed ontwikkelings potentie

Er zijn geen restanten van de molen te vinden. De beek tussen de Stadhoudersmolenweg en de Grift is goed te bewandelen en goed onderhouden. Tussen de Zwolseweg en de Stadhoudersmolenweg is er nauwelijks water in de beek. Vanaf Casa Bonita is er echter bij de daar aanwezige vistrap kwel waardoor de beek hier vandaan toch water voert.

Erfgoedstatus

Niet van toepassing.

Foto’s van oude en huidige situatie

P1120324 P1120325
De beek stroomopwaarts gezien vanaf de Stadhoudersmolenweg. Rechts het terrein waar de papiermolen heeft gestaan. Nogmaals het terrein tussen de Kon ingsbeek en installatiebedrijf Hamer.