17 - 09 - 2019
IJsvogel Oktober 2018 (Nel Appelmelk)
Artikelindex
Bezoekers teller vanaf de 16de december 2018
VandaagVandaag0
GisterenGisteren47
Deze weekDeze week47
Deze maandDeze maand769
Alle dagenAlle dagen12393
Taal/ Language/ Langue /Sprache

Paragraaf index

20 Een Loenense volmolen

Geschiedenis van de molen

Van deze molen weten we bijzonder weinig. De enige bekende vermelding is, dat op 30 juli 1691 de Vrouwe van de Horst (Kasteel Huys ter Horst in Loenen) vergunning verleent tot het leggen van een volmolen op de Vrijenbergse beek.

P1120375

Akte van de aankondiging voor de oprichting uit 1691 - Bron: CODA Archief 273 inv. 57 - Markearchieven afkomstig uit het archief van het Huis Ter Horst

Aan een volledige transcriptie van de oprichtingsakte wordt gewerkt. De helft is al gedaan maar de tekst is erg lastig te lezen.

De hier genoemde kasteelvrouwe was Elisabeth Maria Hackfort (1645 - 1711). Zij was gehuwd met haar volle neef Allard van Hackfort Heer van Ter Horst (1638-1700).

 

Huis ter Horst - Foto Henk Weltje / 2008

Geografische positie en bereikbaarheid

GE volmolen loenen

Overzicht van de locaties. De coordinaten van de mogelijke locatie van de volmolen zijn 52° 7'43.55"N en 5°59'52.09"O

ahn loenense waterval2De beek heeft haar oorsprong in een smelwaterdal dat begint bij bij de herberg de Woeste Hoeve.

Screenshot 2019 08 19 AHN viewer
De oude loop van de Vrijenbergse beek is nog steeds in het landschap te vinden. De AHN kaart laat op dat punt een verval in het landschap, een kruising van paden en een mogelijke wijer zien.

De locatie van de volmolen is niet bekend maar zou ten westen van de Beekbergerweg gelegen kunnen hebben. De locatie van de volmolen is logisch gekozen bij de Vrijenbergse beek omdat deze molens nogal wat stankoverlast door het gebruik van urine kunnen veroorzaken.
De beek kwam niet uit bij het kasteel of Loenen en zal daarom geen problemen hebben veroorzaakt.

vrijenbergspreng

Kaart van het gebied waar de volmolen bij de Vrijenberg gelegen moet hebben.


Huidige situatie

Nadat het Apeldoorns Dierens kanaal gegraven is bleek dat er te weinig water in het kanaal aanwezig was.
Daarom heeft men de oude loop van de Vrijenbergspreng vergraven en het water naar het kanaal geleid.
Twee grote sprengenkoppen voorzien de beek tegenwoordig van water.
Stroomafwaarts bevinden zich twee stuwen en daarna volgen vijf watervallen, resp. ter hoogte van 1.80, 1.20, 4.90, 0.95 en 5.80 meter.

Bouwgeschiedenis (evt. tijd en reden voor afbraak)
Er is behalve de aankondiging van de oprichting niets bekend over de volmolen.
Misschien is er bij nader onderzoek in de archieven van Kasteel ter Horst nog informatie te vinden.

Erfgoed ontwikkelings potentie

De volmolen wordt momenteel nergens genoemd.
Misschien kan zij in het rijtje van molens (9 papiermolens) dat door de Hackforts in bezit is geweest, worden opgenomen.

Erfgoedstatus

De naam Vrijenberg stamt uit een veldslag uit 1354 die hier heeft plaatsgevonden en waar ca. 600 mensen gesneuveld zijn.

De oude loop van de Vrijenbergspreng is zo goed als onbekend bij het grote publiek.

Veel mensen denken dat de beek pas na de aanleg van het kanaal is gegraven maar van deze beek is echter al in 1657 melding gemaakt.
Bij wandelingen kan daar aandacht aan worden geschonken.

Foto’s van oude en huidige situatie

 oude loop vrijenbergspreng

 Tijdens een wandeling liepen we stroomopwaarts langs de oude bedding van de Vrijenbergse beek.

De bedding is nog in de rechterbovenhoek van de foto te zien. Foto Henk Weltje - 2015