26 - 09 - 2020
IJsvogel Oktober 2018 (Nel Appelmelk)
Artikelindex
Bezoekers teller vanaf de 16de december 2018
VandaagVandaag32
GisterenGisteren47
Deze weekDeze week275
Deze maandDeze maand1450
Alle dagenAlle dagen38617
Taal/ Language/ Langue /Sprache

Paragraaf index

12c De korenmolen op Veldhuizen

Geschiedenis van de molen

De korenmolen op Veldhuizen is gebouwd omdat haar voorganger, de korenmolen op Het oude Loo, moest verdwijnen.
De molenbeek, de huidige Koningsbeek, veranderde volkomen door de aanleg van het nieuwe palei Het Loo met haar grote tuinen en fonteinen. Op last van de stadhouder breekt men omstreeks juli 1685 de oude korenmolen af en timmert die in het begin van 1686 een eind beneden Het Loo in de buurschap Veldhuizen "op de beeke omtrent de Grift” weer op tegenover de daar reeds gelegen papiermolen op de rechter oever.
De nieuwe korenmolen heette ook wel de Stadhoudersmolen. Ten tijde van Leenen (1748) heette de Stadhoudersmolen volgens Ignaat Simons "Anna moolen".

In 1863 vroeg H.J. ten Broek de vergunnig voor de windkorenmolen aan.
In 1884 werd uiteindelijk een windmolen op het watermolengebouw gezet en kon men met wind, water of beide gecombineerd draaien.
Deze watervluchtmolen werd “De Hoop” genoemd.
Waarschijnlijk is toen ook het oorspronkelijke molengebouw vervangen door het vierkante bakstenen bouwsel.

Stroomopwaarts van de molen lag een grote wijer.
Op die plek is later een boomgaard gekomen.
De laatste molenaars op de molen waren de broers Gardenbroek, zodat de molen ook wel de molen van Gardenbroek genoemd werd.
In 1920 is de windmolen afgebroken en in 1945 kwam ook het waterrad van de molen stil te staan.
Uiteindelijk is de molen in 1970 afgebroken door de ontwikkelingen in dit gebied.
Ter plekke van het molengebied is Casa Bonita gekomen.
Alleen de huidige Stadhoudersmolenweg en een oude boom herinneren nog aan het bestaan van de molen.

Geografische positie en bereikbaarheid

Het oude adres van de molen was Korenmolen Gardenbroek, Hooge Kampweg 11.

 De molen lag bij Veldhuizen. Aanvankelijk korenmolen op Veldhuizen. Velthusen komt reeds voor 1300 voor.

GE korenmolen

De geografische positie van de molen (plek van de boom) is 52°14'10.56"N 5°58'10.83"O

HA koningsbeek

Op de kaart van Hardonk is de molen met nr. 10 aangegeven.

Velthuizen 1748 CvdL

Op deze uitsnede van de Caert van de Limitten van de hooge Heerlijckheid Het Loo door Leenen uit 1748 is de Buurtschap Velthuizen te zien.

Huidige situatie

De molen is niet meer aanwezig. Er rest alleen nog een oude boom op de plek waar de molen heeft gestaan.
De naam Stadhoudersmolenweg herinnert nog aan de molen.

Bouwgeschiedenis (evt. tijd en reden voor afbraak)
In 1686 is de korenmolen gebouwd.
In 1884 is de molen omgebouwd tot watervluchtmolen en is het gebouw van de oude watermolen waarschijnlijk ook omgebouwd.
In 1920 is de windmolen afgebroken.
Vanaf 1945 is het waterrad van de watermolen stilgezet en verwaarloosd.
In 1970 is uiteindelijk de watermolen ook afgebroken.

Erfgoed ontwikkelings potentie

De Koningsbeek in dit gebied ligt in een mooi wandelgebied bij Casa Bonita. De beek is goed onderhouden. Het gebied leent zich uitstekend als parkgebied.
Aangezien er op deze plek twee molens hebben bestaan is het misschien de moeite waard om een informatiebord te plaatsen.

Erfgoedstatus

Alleen de boom verdient het om beschermd te worden. Op dit moment lijkt zij echter aan het einde van haar leven te zijn.

Foto’s van oude en huidige situatie

huidige plek1 huidige plek2
De Koningsbeek stroomopwaarts gezien vanaf de Stadhoudersmolenweg De boom op de plek waar de molen heeft gestaan. Rechts van het fietspad ligt Casa Bonita.

 

dehoop schut
De watervluchtmolen De Hoop in 1919. Het was een bovenkruier, achtkante stellingmolen.
Zodoende kon het maalwerk zowel met wind als waterkracht en zelfs tegelijkertijd gedreven worden.
Het molenrad ligt achter het gebouw en is niet te zien.
Foto Hardonk.
Gardenbroeks water en windmolen.
Podloodtekening van Hr. Schut. Bron molendatabase.nl

 

p3 01 p3 03a
De waterkorenmolen van Gardenbroek te Noord Apeldoorn op een zonnige dag in 1936.
Fel steekt het warm oranjerood van het gesteente af tegen het geelgroen van het geboomte.
Opn. R. Hardonk
Verlaat in de bovenbeek van de korenmolen Gardenbroek. Bij waterovervloed kon het overtollige water via een "verlaatsloot" naar de onderbeek stromen.
Hardonk tussen 1938 en 1946.

 

p3 03b p3 03c
Het molenhoofd vanaf de bovenbeek.
Foto van Hardonk tussen 1938 en 1946.
De waterval en een gedeelte van het molenhoofd.
Foto van Hardonk tussen 1938 en 1946.

 

p3 04 p3 07
Bovenslagsrad van de korenmolen. Diameter van het rad 2.80 m.
Men ziet het water door de opening in de goot op de schoepen van het rad stromen. Foto Hardonk
Het rad is inmiddels verdwenen.
Hardonk Opname - 1965