02 - 07 - 2020
IJsvogel Oktober 2018 (Nel Appelmelk)
Artikelindex
Bezoekers teller vanaf de 16de december 2018
VandaagVandaag38
GisterenGisteren123
Deze weekDeze week481
Deze maandDeze maand161
Alle dagenAlle dagen32785
Taal/ Language/ Langue /Sprache

Paragraaf index


9 De Ruitersmolen of korenmolen van Boks te Beekbergen

Geschiedenis van de molen

Op 4 juni 1606 kreeg Marten Orges de pacht voor een nieuwe papiermolen. Deze zal enige tijd na 1629 de Ruitersmolen heten.
Waar de naam van de molen vandaan komt is niet zeker. Marten Orges zou vanuit zijn woning steeds te paard zijn eigen molens en die van zijn kinderen bezocht hebben en dat zou een verklaring kunnen zijn. In zijn huis - aldus het verhaal - bevond zich een deur, waarin een gebrandschilderd raam met een voorstelling van Marten Orges te paard.
In 1648 is er sprake van een "huis ende pampiermolen van 4 backen”.
Ook in 1735 is er de 4 baks waterpapiermolen "van oudts genaemt de Ruytermolen”.
In 1742 liggen er twee molens.
In 1798 woonde op een der Ruitersmolens de 65 jaar oude weduwe Beekhuis met haar zeven kinderen en daartegenover de 45-jarige Berend Derk Boks met vrouw en vier kinderen..
In 1843 wordt de papiermolen omgezet in een korenmolen met 2 raden. De hamerbakken worden verkocht aan Jan van Houtum op het Voorslop in Ugchelen.
Op de andere molen wordt het papierbedrijf voortgezet met 2 raden. Deze behoorde toe aan mevr. Hackfort te Loenen. Deze molen brandde in 1864 af en werd niet meer opgebouwd.
De korenmolen (van Boks) is in 1936 nog in werking met een houten bovenslagrad.
Gedurende de oorlog 1940/45 werkte de Ruitersmolen ook nog als korenmolen met een houten bovenslagsrad, dat toen één steenkoppel in beweging bracht.
In 1954 bleek de molen a1 sinds jaren niet meer in gebruik te zijn. Het waterrad en molenhoofd verkeerden in verwaarloosde toestand; het binnenwerk was voor het grootste deel gesloopt.
In 1968 is de gemeente Apeldoorn de eigenaar maar deed geen onderhoud meer aan de molen, waarna de situatie snel verslechterde.
Door prive initiatief is de molen daarna weer prachtig gerestaureerd.
Op 8 juni 1985 kon de toenmalige Apeldoornse burgemeester Beelaerts van Blokland de Ruitersmolen openen en kort daarna werd er alweer graan gemalen.

Geografische positie en bereikbaarheid

GE ruitersmolen

De geografische positie van de molen is 52°10'1.72"N 5°58'29.82"O

HA ruitersmolen
De positie van de molen volgens Hardonk is nr. 39

Leenen 1748 beekbergenOp de kaart van Leenen uit 1748 staan er langs de oude Beek al twee molens ingetekend.

ruitersmolens kaart 1832
En ook op de kadastrale kaart uit 1832 is mooi te zien dat er nog twee molens aanwezig zijn.

Huidige situatie

 

ruitersmoloen voor restauratie
De molen is inmiddels mooi gerestaureerd en bevat een draaiend rad en een aantal molenstenen in werking. Hierboven nog de situatie voor de restauratie (Bron 23).

dehelHier is mooi te zien hoe prachtig het molenwerk is gerestaureerd - Foto Henk Weltje - 2017

Bouwgeschiedenis (evt. tijd en reden voor afbraak)

Na de tweede nwereldoorlog werd de molen sterk verwaarloosd. Hieronder zijn een aantal foto's te zien van de situatie.

ruit4 ruit5
Situatie waarschijnlijk van voor 1954 - bron Hardonk Het rad en het molenhoofd zijn nog aanwezig - bron Hardonk



ruit6 ruit3
In 1978 was de situatie erg verslechterd - bron Hardonk Hier een foto uit 1979 - bron Hardonk



In 1977 werd het plan opgevat om de molen te restaureren.
De eigenaar van de molen en ook de gemeente wilden eerst niet meewerken aan de restauratie maar de heer Zeegers bleef samen met andere vrijwilligers volhouden.
Er werd een werkgroep opgericht, die een paar jaar later de Stichting “Vrienden van de Ruitersmolen” werd, met de heer Zeegers als voorzitter. Samen met veel vrijwilligers stak hij de handen uit de mouwen om de molen te herstellen.
Dat herstelwerk was nogal kostbaar en allerlei activiteiten om geld in te zamelen voor de restauratie moesten helpen om de kosten te dekken.

Erfgoed ontwikkelings potentie

In de molen worden op verzoek demonstraties papierscheppen gegeven en het molenwerk kan in werking gezet worden.
Er zijn nieuw aangelegde wandelpaden, een hoogstamboomgaard, een rozen- en kruidentuin, een bijenstal en een avonturenspeeltuin voor kinderen.
Verder is er een winkeltje en een prachtig papiermuseum met onder andere een authentieke hamerbak.
Ook kan men er feestjes houden. Er is een terras, een aantal zaaltjes en een bar aanwezig.
Een punt van aandacht is de continuïteit voor wat betreft de molenaar functie.

rad ruitersmolen 2013
Toegang naar de molen vanaf de Tullekensmolenweg met het oude rad goed zichtbaar vanaf de weg.

Erfgoedstatus

De prachtig gerestaureerde Ruitersmolen staat al sinds 1981 op de Gemeentelijke Monumentenlijst en dat is te danken aan veel vrijwilligers, en in het bijzonder aan de heer Marinus Zegers.
Op 9 september 2017 kreeg Marinus Zegers, voor zijn verdiensten in “zijn” Ruitersmolen een Koninklijke Onderscheiding van loco burgemeester Nathan Stukker uitgereikt en wel de versierselen tot Lid in de Orde van Oranje Nassau.

Foto’s van oude en huidige situatie

ruit2 De Ruitersmolen 2012
Olieverfschilderijtje omstreeks 1912. Schilderijtje is waarschijnlijk van de hand van E.J. Boks. Het prachtig gerestaureerde rad met molenhoofd in de fraaie tuin Foto Henk Weltje - 2012

 

2020 02 17 KNNV excursie

Blik op de molen en het bijgebouw stroomopwaarts van de Oude Beek - KNNV Peter Krommenhoek / 2020